Surowce ziołowe – panaceum na letnie upały

Sezon letni to trudny i uciążliwy czas dla hodowców. Przysparza problemów związanych ze zdrowiem ptaków i utrudnia zachowanie dobrostanu. Zewnętrzne warunki pogodowe (wysoka temperatura, niska wilgotność) wpływają niekorzystnie na mikroklimat panujący wewnątrz obiektów inwentarskich. Wysokie temperatury przy współwystępowaniu niskiej wilgotności powietrza skutkują wyższym poziomem zapylenia pomieszczeń,czego wynikiem może być wystąpienie zaburzeń ze strony układów wydolnościowych, w tym układu oddechowego. Trudności w oddychaniu oraz zaleganie zanieczyszczeń pyłowych w drogach oddechowych niekorzystnie wpływają na samopoczucie ptaków, jednocześnie uniemożliwiając efektywne pobieranie i wykorzystywanie paszy. Sytuacja staje się szczególnie niebezpieczna w przypadku piskląt, u których obok niekorzystnych warunków klimatycznych może wystąpić stres związany z okresem przenoszenia i wsadu nowej partii. Zaburzenia te mogą doprowadzić do pogorszenia ogólnego stanu zdrowia zwierząt oraz obniżenia poziomu produkcyjności, a w skrajnych przypadkach nawet do upadków. Współczesna hodowla drobiarska nastawiona na intensyfikację produkcji powinna poszukiwać rozwiązań poprawiających i ułatwiających przetrzymanie tak trudnych i niekomfortowych warunków klimatycznych. Wysoka temperatura, duże zapylenie oraz duża obsada zwierząt na metr kwadratowy przyczynia się do problemów zdrowotnych, głównie problemów oddechowych. Dobrym rozwiązaniem wydają się być surowce wybranych ziół wspomagających prawidłową wymianę oddechową, przy jednoczesnym działaniu
antyseptycznym.

Właściwości surowców ziołowych są obecnie dobrze poznane. W kartach historii spotykamy liczne doniesienia na temat właściwości leczniczych ziół i substancji aktywnych pozyskiwanych z surowców ziołowych. Występuje wiele ziół wykazujących pozytywny wpływ na układ oddechowy. Wśród szeregu roślin swoje zastosowanie w leczeniu oraz udrażnianiu odcinków układu oddechowego znalazły głównie eukaliptus gałkowy oraz mięta polna. Są to rośliny bogate w olejki eteryczne i stanowią ich doskonałe źródło. Olejki eteryczne zawierają w swym składzie substancje czynne. Z liści eukaliptusa gałkowego pozyskuję się olejek eukaliptusowy charakteryzujący się obecnością głównie cyneolu oraz eukaliptolu jako substancji aktywnie działających. Substancje aktywne olejku eukaliptusowego wykazują działanie wykrztuśne oraz rozkurczowe (Szumny i in. 2007). Należy zauważyć, że cyneol oraz eukaliptol działają dwukierunkowo. Wzmagają odruch wykrztuśny, który usuwa zanieczyszczenia pyliste znajdujące się w świetle układu oddechowego oraz działają rozkurczowo na mięśnie układu oddechowego. Działanie wykrztuśne uzyskuje się dzięki łagodnemu drażnieniu błon śluzowych przez olejki eteryczne. Właściwości olejku eukaliptusowego pozwalają zastosować go w inhalacji. Surowiec podrażnia błony śluzowe nosa ułatwiając wydalenie zalegających wydzielin wraz ze szkodliwymi pyłami udrażniając tym samym drogi oddechowe i jednocześnie ułatwiając oddychanie i wentylacje organizmu. Właściwości tych substancji wydają się być kluczowe w problemach układu oddechowego występujących przy nadmiernym zapyleniu pomieszczeń i zaleganiu zanieczyszczeń w drogach oddechowych. Drożność układu oddechowego oraz jego odpowiedni przekrój są gwarancją prawidłowej wentylacji worków powietrznych. Dodatkowo olejki eteryczne jak wskazuje na to ich nazwa są to produkty aromatyczne, poprawiające smak i zapach pasz, co może korzystnie wpłynąć na poziom pobrania i wykorzystania składników pokarmowych. Surowcem o podobnym zakresie działania na układ oddechowy jest mięta polna.

Mięta polna należąca do rodziny Labiatea odznacza się charakterystycznym aromatem co jest cechą charakterystyczną wszystkich roślin z rodzaju Lamiaceae. (Podhajská i Rivola, 1992). Główną substancją czynną olejku nadającą mu zapach oraz odpowiadającą za jego działanie wykrztuśne jest mentol. Olejek miętowy (mentol) uzyskuje się głównie ze świeżych liści mięty. Naturalny mentol pozyskuje się z surowców dwóch roślin: mięty pieprzowej, będącej popularną rośliną hodowaną głównie w Stanach Zjednoczonych, Anglii, Francji, Austrii i Polsce oraz mięty polnej, występującej głównie w stanie dzikim. Olejek eteryczny występujący w mięcie należy do grupy monoterpenów monocyklicznych. W kontakcie z błonami śluzowymi dróg oddechowych mentol działa wykrztuśne, łagodnie podrażniając tkanki dróg oddechowych (Kohlmüner S. 2007). W ten sposób wspomaga oczyszczanie światła przewodu oddechowego od drobnych pylistych zanieczyszczeń będących skazą obiektów inwentarskich. Wcześniejsze publikacje wskazują na właściwości rozkurczowe, przeciwbakteryjne, wydzielnicze i chłodzące mentolu, co może wskazywać na dodatkową cechę tego naturalnego składnika ziołowego (Szumny i in. 2007). W okresie podwyższonych temperatur dodatek składnika działającego chłodząco na organizm jest bardzo korzystnym rozwiązaniem. Mentol posiada jeszcze jedną przydatną cechę. Wykazuje działanie odkażające oskrzela, zapobiegając powstawaniu infekcji w drogach oddechowych drobiu. Z organizmu wydalany jest przez płuca, nerki oraz wątrobę (wraz z żółcią). Niedostateczna wentylacja worków powietrznych może stać się przyczyną osłabienia kondycji organizmu. Jednocześnie niedobory witaminy A są przyczyną zaburzeń prawidłowych czynności błon śluzowych ułatwiając przenikanie drobnoustrojów chorobotwórczych do organizmu i przyczyniając się do powstawania infekcji. Do podstawowych czynności witaminy A należą m.in.: udział w procesie przeciwdziałania rozwojowi zakażenia, wpływ na bariery uniemożliwiające przenikanie zarazków do organizmu, udział w kształtowaniu właściwej reakcji organizmu na zakażenia (Mazurkiewicz M. 2005). Witamina A ma szczególne powinowactwo do nabłonków i błon śluzowych. W organizmie zapobiega wysychaniu i rogowaceniu błon śluzowych, jednocześnie działa regenerująco na komórki zabezpieczając tym samym miejsca uszkodzeń i podrażnień błon śluzowych. Dodatkowo sprzyja utrzymaniu fizjologicznego stanu błon śluzowych (Rutkowski i in. 2010). Fizyczne zanieczyszczenia powietrza są nośnikiem dla bakterii chorobotwórczych, które przenikając przez uszkodzone i podrażnione fragmenty błon śluzowych zwiększają ryzyko wystąpienia zakażeń.

Surowce ziołowe olejków eterycznych eukaliptusa gałkowego oraz mięty polnej wydają się być skutecznym rozwiązaniem dla hodowców borykających się z występowaniem zaburzeń układu oddechowego ptaków w okresie letnich upałów. Właściwości wymienionych surowców pozwalają na lepszą wentylację worków powietrznych, zapewniając homeostazę układu oddechowego. Działanie rozkurczowe oraz wykrztuśne udrażnia drogi oddechowe pozwalając na skuteczną wymianę powietrza i łagodne oczyszczanie światła przewodów oddechowych z zalegających w nim drobin pyłu, kurzu i zanieczyszczeń naturalnie występujących w obiektach inwentarskich. Właściwości antyseptyczne oraz odkażające surowców zapobiegają infekcjom układu oddechowego, zabezpieczając zwierzęta przed niekorzystnymi zmianami chorobotwórczymi i ryzykiem spadku produkcyjności, a nawet upadków śmiertelnych. Kurz i inne zanieczyszczenia pyłowe obecne w powietrzu wdychanym stale przez ptaki jest doskonałym nośnikiem drobnoustrojów chorobotwórczych, mogących w prosty sposób przedostać się do organizmu i wywołać infekcję.

W nawiązaniu do problemów dotykających hodowców drobiu w okresie letnim zespół BioPoint oferuje sprawdzony i ceniony przez hodowców preparat o nazwie MINTAMIX zawierający wyżej wymienione olejki eteryczne oraz witaminę A. Jest on stosowany w wielu krajach, szczególnie takich jak Pakistan, Egipt czy Irak gdzie występuje gorący klimat. Preparat wskazany jest do stosowania dla wszystkich gatunków i grup produkcyjnych drobiu w okresie występowania niekorzystnych warunków środowiskowych, przy wysokich temperaturach, podwyższonym stopniu zapylenia oraz niskiej wilgotności powietrza. Zalecane jest również podawanie MINTAMIX- u w przypadku zanieczyszczenia górnych dróg oddechowych oraz przy infekcjach układu oddechowego. Najlepszy efekt uzyskano dodając 200 ml preparatu/ 1000 l wody pitnej od 8 do 12 h przez 5 kolejnych dni. MINTAMIX moż-na również podawać w formie oprysku w ilości 150-200 ml/ 10 l wody pitnej 2 razy dziennie w okresie 5 dni.

Prawidłowa wymiana gazowa zachodząca w układzie oddechowym jest ważnym aspektem zapewniającym zdrowie oraz dobrostan zwierząt. Zaburzenia mikroklimatu oraz kondycji ptaków wpływa niekorzystnie na wyniki produkcyjne. Spada spożycie oraz wykorzystanie paszy. Energia oraz materiały odżywcze zużytkowane zostają na adaptację organizmu do środowiskowa a nie na produkcję. W celu utrzymania dobrostanu ptaków w okresie letnim wydaje się słusznym utrzymanie prawidłowej wentylacji układu oddechowego. Niemożliwa jest całkowita izolacja drobiu przed drobnymi pyłami, zanieczyszczeniami będącymi nieodłącznym elementem środowiska chowu zwierząt. Jednak należy wykorzystać skuteczność substancji przeciwdziałających niewydolności układu oddechowego. Drobne zanieczyszczenia zalegające w drogach układu pokarmowego przyczyniają się powstawania zakażeń dróg oddechowych. Niewydolność oddechowa ptaków spowodowana zakażeniami oraz zanieczyszczeniami pylistymi, przyczynia się do upadków oraz pogorszenia stanu zdrowia ptaków. Ponadto duża obsada ptaków na metr kwadratowy sprawia, że na jedną sztukę przypada zbyt mała ilość powietrza. Jedynym słusznym rozwiązaniem na istniejące problemy wydają się być olejki eteryczne rozszerzające, udrażniające oraz odkażające drogi oddechowe drobiu. Olejek eukaliptusowy oraz olejek miętowy wspomagają naturalną wentylację układu oddechowego utrzymując dobrostan zwierząt. Stanowią źródło pełnego oddechu.

 

Daniel Hering
Specjalista ds. zielarstwa i żywienia zwierząt